2026-05-21

Prawda czy manipulacja? Tropimy AI w internecie

Ikona wyzwania Młodzież uczestniczy w aktywności warsztatowej dotyczącej opinii o technologii i internecie. W sali zawieszone są kartki z odpowiedziami „raczej tak”, „zdecydowanie tak”, „raczej nie” i „zdecydowanie nie”.

W naszej Pracowni Orange zrealizowaliśmy wyzwanie „Prawda czy manipulacja? – tropimy AI w internecie” i to aż dwa razy! W zajęciach z edukacji medialnej wzięła udział młodzież ze Szkoły Podstawowej w Żabim Rogu oraz uczniowie klasy 8 ze Szkoły Podstawowej nr 4 w Morągu.

Spotkania rozpoczęliśmy od rozmowy o naszych pasjach niezwiązanych z elektroniką. Chcieliśmy przypomnieć sobie, że świat offline też ma bardzo dużo do zaoferowania, więcej niż ekran. Następnie uczestnicy odpowiadali na pytanie: jakie wady, złe strony i zagrożenia przychodzą im na myśl w kontekście bycia online?

Pojawiły się tematy związane z bezpieczeństwem w sieci, fake newsami, uzależnieniem od telefonu, hejtem, nadmiarem bodźców, śmieciowymi treściami i obniżonym nastrojem. Zatrzymaliśmy się szczególnie przy zjawisku deepfake, realizując tym samym ważny element wyzwania Pracowni Orange. Rozmawialiśmy o tym, jak sztuczna inteligencja może tworzyć obrazy, filmy i wypowiedzi, które wyglądają bardzo wiarygodnie, ale nie zawsze są prawdziwe.

Uczyliśmy się patrzeć uważniej: sprawdzać źródła, daty publikacji, kontekst, jakość obrazu, nienaturalne szczegóły, powtarzalny język i emocjonalny ton przekazu. Rozmawialiśmy też o tym, że manipulacja w internecie nie zawsze wygląda jak oczywiste kłamstwo. Czasem jest półprawdą, chwytliwym nagłówkiem, wyrwanym z kontekstu zdjęciem albo treścią stworzoną po to, żeby zatrzymać naszą uwagę jak najdłużej.

Wspólnie sprawdziliśmy również, ile czasu spędzamy przed ekranem i zastanawialiśmy się, co tak naprawdę jest dziś jedną z najcenniejszych walut. Odpowiedź? Nasza uwaga. To o nią walczą media społecznościowe, aplikacje i portale internetowe. Obejrzeliśmy film „Dopamina”, który stał się punktem wyjścia do rozmowy o tym, dlaczego tak trudno oderwać się od telefonu i jak działają mechanizmy przyciągające nas do ekranu.

Nie zabrakło też rozmowy o fake newsach i sposobach ich weryfikowania. Uczestnicy dowiedzieli się, że informacje można sprawdzać m.in. na stronie Demagog.pl, a bezrefleksyjne udostępnianie treści może wzmacniać dezinformację.

Podczas zajęć dużo mówiliśmy o sztucznej inteligencji: o jej możliwościach, zagrożeniach i o tym, jak rozpoznawać treści, które mogły zostać przez nią wygenerowane. Szukaliśmy sygnałów ostrzegawczych, analizowaliśmy przykłady i ćwiczyliśmy postawę cyfrowego detektywa, osoby, która nie wierzy we wszystko od razu, tylko sprawdza, porównuje i zadaje pytania.

Najważniejszy wniosek z obu spotkań? Internet może być świetnym źródłem wiedzy, inspiracji i kontaktu z innymi, ale wymaga uważności. W świecie, w którym sztuczna inteligencja potrafi tworzyć coraz bardziej wiarygodne treści, krytyczne myślenie staje się jedną z najważniejszych kompetencji. A my w Pracowni Orange będziemy je ćwiczyć dalej, bo w internecie warto mieć otwartą głowę, ale oczy jeszcze bardziej.

  • Młodzież uczestniczy w zajęciach z edukacji medialnej w Dziale dla Młodzieży NASTKA. Na ekranie wyświetlona jest prezentacja o deepfake’ach, a uczestnicy siedzą w kręgu i biorą udział w rozmowie.
  • Uczestnicy zajęć pracują na podłodze z kartami pojęć związanych z bezpieczeństwem w internecie. Widoczne są hasła: „AI slop”, „cyfrowa higiena”, „FOMO” i „clickbait”.
  • Grupa młodzieży siedzi w kręgu podczas warsztatów o edukacji medialnej. Na ekranie wyświetlona jest prezentacja „Deepfake. Jak rozpoznać fałszywe nagranie?”.
  • Bibliotekarka prowadzi zajęcia o rozpoznawaniu tekstów tworzonych przez sztuczną inteligencję. Uczestnicy siedzą w kręgu, a na ekranie widoczna jest prezentacja „Tekst AI”.
  • Młodzież uczestniczy w aktywności warsztatowej dotyczącej opinii o technologii i internecie. W sali zawieszone są kartki z odpowiedziami „raczej tak”, „zdecydowanie tak”, „raczej nie” i „zdecydowanie nie”.
  • Uczestnicy stoją w sali bibliotecznej podczas ćwiczenia związanego z opiniami o sztucznej inteligencji. Na ekranie widoczny jest slajd z hasłem: „Sztuczna inteligencja to coś bardzo przydatnego”.
  • Infografika „Deepfake. Jak rozpoznać fałszywe nagranie?” pokazująca najważniejsze sygnały ostrzegawcze, zagrożenia, sposoby weryfikacji oraz zasadę SIFT.
  • Infografika „Tekst AI. Jak rozpoznać tekst pisany przez sztuczną inteligencję?” przedstawiająca cechy tekstów AI, językowe pułapki, sposoby sprawdzania i pytania kontrolne.

      • X