28 września 2026
Eko-kreatywni: sztuka i nauka w jednym – za nami wyjątkowa ekologiczna przygoda!
aktualności
Projekt „Eko-kreatywni: sztuka i nauka w jednym”, realizowany w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Łańcucie w ramach Pracowni Orange, stał się dla jego uczestników niezwykłą podróżą do świata przyrody – zarówno tej, którą widzimy każdego dnia, jak i tej maleńkiej, ukrytej przed naszym wzrokiem. Chcieliśmy pokazać dzieciom, że ekologia nie musi oznaczać wyłącznie teorii, zasad i trudnych pojęć. Może być odkrywaniem, eksperymentowaniem, tworzeniem i dobrą zabawą. Przede wszystkim zaś może uczyć uważności na świat, który mamy tuż obok siebie.
W trakcie realizacji projektu odbyło się 15 działań, w których odnotowano łącznie 272 udziały dzieci i młodzieży oraz 20 udziałów osób dorosłych. Każde ze spotkań miało nieco inny charakter, ale wszystkie łączyła jedna myśl – chcieliśmy, aby dzieci nie tylko usłyszały, jak ważna jest troska o środowisko, lecz przede wszystkim mogły same badać, obserwować, doświadczać, tworzyć i wyciągać wnioski.
Mikroświat przyrody – wielkie odkrycia w małej skali
Jednym z najważniejszych elementów projektu były zajęcia z wykorzystaniem mikroskopów. W ramach „Mikroświata przyrody” przeprowadziliśmy 6 spotkań, w których odnotowano 99 udziałów uczestników. Dzieci poznawały budowę mikroskopu, uczyły się zasad jego obsługi i odkrywały możliwości, jakie daje obserwowanie przyrody w dużym powiększeniu.
Była to podróż do świata, który przez cały czas znajduje się bardzo blisko nas, a którego na co dzień niemal nie zauważamy. Liść, fragment rośliny, płatek kwiatu czy inne niepozorne elementy natury pod mikroskopem nagle odsłaniały swoje zupełnie inne oblicze. To, co wydawało się zwyczajne, stawało się fascynujące.
Naturalną kontynuacją tych spotkań był cykl „Mały badacz”. Również w jego ramach przeprowadziliśmy 6 zajęć i odnotowaliśmy 99 udziałów. Tym razem dzieci nie ograniczały się do oglądania gotowych preparatów. Same wcielały się w rolę młodych naukowców: przygotowywały proste preparaty, umieszczały je pod mikroskopem, porównywały obrazy, formułowały własne spostrzeżenia i dzieliły się tym, co udało im się odkryć.
I właśnie w tym tkwiła szczególna wartość tych zajęć. Mikroskop pozwolił dzieciom zobaczyć, że świat przyrody jest jednocześnie maleńki i ogromny – maleńki w swojej skali, a ogromny pod względem różnorodności, piękna i liczby ukrytych w nim szczegółów. Chcieliśmy, aby z zachwytu nad tym mikroświatem rodziła się również troska o niego. Bo kiedy zaczynamy dostrzegać to, czego wcześniej nie widzieliśmy, łatwiej zrozumieć, jak wiele możemy stracić i jak ważne jest chronienie nawet najmniejszych elementów natury.
Domki dla owadów – mały dom, wielka pomoc
Kolejne zajęcia poświęciliśmy tym niewielkim mieszkańcom naszej planety, bez których przyroda nie mogłaby prawidłowo funkcjonować. Podczas warsztatów „Budujemy hotele dla owadów”, w których uczestniczyło 26 osób, dzieci poznawały rolę owadów oraz ich znaczenie dla zachowania równowagi w środowisku. Rozmawialiśmy także o tym, w jaki sposób możemy chronić pożyteczne owady i tworzyć dla nich miejsca bezpiecznego schronienia.
Szczególną uwagę zwracaliśmy na pszczoły i inne pożyteczne owady. Chcieliśmy pokazać dzieciom, że nawet najmniejsze stworzenia pełnią w przyrodzie ważną rolę i potrzebują naszej troski. Z kartonu, rolek po papierze, słomy, drewna i materiałów naturalnych powstały cztery różnorodne domki dla owadów. Była to nauka poprzez działanie – dzieci nie tylko dowiedziały się, dlaczego warto pomagać owadom, ale od razu zrobiły dla nich coś konkretnego.
Domki mają znaleźć swoje miejsce w ogrodzie za biblioteką. Dzięki temu rezultat warsztatów nie pozostanie wyłącznie pamiątką po projekcie – będzie realnym elementem przestrzeni przyjaznej małym mieszkańcom przyrody.
Drugie życie przedmiotów – biurkowe organizery z recyklingu
Ekologia to również umiejętność spojrzenia na przedmioty w inny sposób. Podczas warsztatów „Biurkowy organizer z recyklingu”, w których odnotowano 22 udziały, pokazaliśmy dzieciom, że coś, co na pierwszy rzut oka wydaje się odpadem, wcale nie musi nim być.
Rolki po papierze oraz inne dostępne materiały stały się podstawą do stworzenia kolorowych organizerów na kredki, długopisy i drobne przybory. Każde dziecko mogło samodzielnie zaprojektować, wykonać i ozdobić swoją pracę. Przy okazji rozmawialiśmy o ograniczaniu ilości odpadów i ponownym wykorzystywaniu rzeczy. Dzieci mogły przekonać się na własnym przykładzie, że „drugie życie” przedmiotu nie jest tylko ekologicznym hasłem. Z czegoś prostego i pozornie niepotrzebnego można własnymi rękami stworzyć rzecz estetyczną, praktyczną i zupełnie nową.
„Oddaj butelkę” i „Plakat dla planety” – dzieci mówią o ekologii innym
Ważnym elementem projektu była również edukacja dotycząca odpadów, ich segregowania i ponownego wykorzystania. Rozmawialiśmy z dziećmi o tym, co dzieje się z odpadami po ich wyrzuceniu, dlaczego należy je prawidłowo segregować oraz w jaki sposób niektóre surowce mogą otrzymać kolejne życie. W ramach działania „Oddaj butelkę”zwróciliśmy również uwagę na odpowiedzialne postępowanie z plastikowymi opakowaniami oraz na znaczenie codziennych, pozornie niewielkich decyzji dla ograniczania ilości odpadów.
Dzieci poznały również temat systemu kaucyjnego. Następnie zdobyta wiedza została zamieniona w twórcze działanie. Powstały kolorowe plakaty zachęcające do oddawania butelek za kaucję, pełne ekologicznych haseł, rysunków i dziecięcych pomysłów.
Prace nie zakończyły swojego życia wraz z końcem warsztatów. Plakaty były prezentowane w naszej bibliotece, dzięki czemu ich autorzy stali się małymi ambasadorami ekologicznych zachowań. Zeskanowane prace były również regularnie prezentowane w internecie, aby zwiększać świadomość ekologiczną nie tylko wśród uczestników zajęć, ale także wśród odbiorców działań biblioteki. Takie wykorzystanie prac zostało również ujęte w rezultatach projektu. W ten sposób dzieci przeszły bardzo ważną drogę – od zdobywania wiedzy do dzielenia się nią z innymi.
Projekt się kończy, ale ekologiczna przygoda trwa dalej
Największą wartością projektu „Eko-kreatywni: sztuka i nauka w jednym” nie są jednak same liczby, wykonane przedmioty czy przeprowadzone warsztaty. Są nią ciekawość i zaangażowanie dzieci oraz doświadczenia, które zabierają ze sobą.
Podczas kolejnych spotkań uczestnicy nie byli jedynie odbiorcami informacji. Sami badali, obserwowali, eksperymentowali, tworzyli i wyciągali wnioski. Uczyli się, że troska o planetę nie zawsze wymaga wielkich gestów. Czasem zaczyna się od prawidłowo posegregowanej butelki, ponownie wykorzystanej rolki po papierze, przygotowania schronienia dla owadów czy uważnego spojrzenia przez mikroskop na maleńki fragment liścia.
Projekt pokazał nam również, jak ogromna jest dziecięca ciekawość świata. Szczególnie mocno dostrzegliśmy to podczas pracy z mikroskopami. Możliwość samodzielnego przygotowania preparatu, a następnie odkrycia czegoś, czego przed chwilą nie można było zobaczyć gołym okiem, budziła autentyczny zachwyt. Nagle okazywało się, że w tym, co maleńkie, kryje się cały wielki świat.
I być może właśnie od takiego zachwytu zaczyna się prawdziwa troska o przyrodę. Najpierw trzeba ją zauważyć. Potem poznać. Następnie zrozumieć, że jest piękna, różnorodna, ale również delikatna. A wtedy pojawia się potrzeba, aby jej nie niszczyć, lecz ją wspierać i chronić.
Dlatego zakończenie projektu nie oznacza zakończenia naszych ekologicznych działań. Mikroskopy, zestaw narzędzi laboratoryjnych, szkła i preparaty zakupione dzięki otrzymanemu dofinansowaniu pozostają w Pracowni Orange i będą służyły podczas kolejnych spotkań. Już dziś mamy wiele nowych pomysłów na zajęcia wykorzystujące zakupione wyposażenie i łączące naukę, doświadczenie, kreatywność oraz edukację ekologiczną. Chcemy kontynuować przede wszystkim spotkania z mikroskopami, rozwijać je o nowe doświadczenia i obserwacje oraz nadal wspólnie z dziećmi odkrywać przyrodę.
Bo choć projekt dobiegł końca, ciekawość, którą udało się obudzić, dopiero zaczyna swoją drogę. A jeśli dzięki tym spotkaniom choć część dzieci będzie uważniej patrzeć na liść, owada, kroplę wody czy rzecz, której można dać drugie życie – będzie to najpiękniejsza kontynuacja naszego Eko-Grantu.
X